TualuaInfo

Thông tin đa chiều, đầy màu sắc

  • Sự kiện ngày của năm

    TualuaInfo

  • Thị trường Tài chính

  • RSS Tin bài hàng đầu – Google Tin tức

    • Thiệt hại ước tính hàng trăm tỷ trong vụ cháy lớn tại Buôn Ma Thuột - Seatimes 29 Tháng Bảy, 2014
      SeatimesThiệt hại ước tính hàng trăm tỷ trong vụ cháy lớn tại Buôn Ma ThuộtSeatimes(Seatimes) Đầu giờ chiều 28/7, một vụ cháy lớn đã xảy ra tại TP Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk thiêu rụi cả chục cửa hàng trên dãy phố kinh doanh đồ mỹ nghệ, hàng điện tử.... và khoảng 10 nhà dân, thiệt hại ước tính lên tới hàng trăm tỷ đồng. Tin liên quan.Vụ cháy tại Buôn Ma Thuột: X […]
    • MH17 rơi do trúng mảnh vỡ tên lửa? - Đài Tiếng Nói Việt Nam 29 Tháng Bảy, 2014
      RFIMH17 rơi do trúng mảnh vỡ tên lửa?Đài Tiếng Nói Việt NamVOV.VN -Theo giới chức Ukraine, thông tin trên được lấy từ các hộp đen của máy bay, hiện đang được các chuyên gia Anh phân tích. Giới chức an ninh Ukraine ngày 28/7 cho hay chuyến bay MH17 của Malaysia Airlines gặp nạn ở miền đông Ukraine đã bị ...Hà Lan, Úc nỗ lực tiếp cận lại nơi MH17 rơiTuổi TrẻMá […]
    • Việt Nam đoạt 2 HCV, 2 HCB hóa học quốc tế - Tuổi Trẻ 29 Tháng Bảy, 2014
      Alobacsi.vnViệt Nam đoạt 2 HCV, 2 HCB hóa học quốc tếTuổi TrẻTT - Ngày 28-7, Olympic hóa học quốc tế (ICHO) lần thứ 46 tổ chức tại Việt Nam đã khép lại với 28 huy chương vàng, 63 huy chương bạc, 92 huy chương đồng, 10 giải khuyến khích. Tin bài liên quan. Olympic Hóa học quốc tế: Việt Nam có 2 HCV (28/07) ...Nữ sinh Việt Nam đạt điểm cao nhất Olympic Hóa học […]
  • RSS BBCVietnamese.com | Tin chính

  • RSS VOA

    • Tưởng nhớ nhạc trưởng lừng danh Lorin Maazel 29 Tháng Bảy, 2014
      'Sự qua đời của Lorin Maazel đối với chúng ta là một sự mất mát lớn cho nghệ thuật và cho con người. Tuy nhiên chúng ta cám ơn những ấn tượng sâu sắc ông để lại và sẽ còn lưu lại với chúng ta'
    • Nhật Bản, Brazil sắp ra tuyên bố chung về tự do hàng hải 29 Tháng Bảy, 2014
      Thủ tướng Abe và Tổng thống Rousseff, dự kiến sẽ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự do đi lại và an toàn trong hải phận và không phận quốc tế khi lãnh đạo 2 nước hội kiến vào ngày 31 tháng 7
  • RSS GÓC NHÌN ALAN

    • Putin và MH 17 28 Tháng Bảy, 2014
      Mớ bòng bong dối trá A Web Of Lies Bản anh hùng ca dối lừa của Vladimir Putin có hậu quả nghiêm trọng cho người dân nước Nga  và thế giới bên ngoài Người dịch: Kevin Bùi The Economist – 26 tháng 7 năm 2014 Năm 1991, khi Liên Xô Cộng sản sụp đổ, có […]
    • Thêm Một Cơ Hội Mới Cho Việt Nam 27 Tháng Bảy, 2014
      Thêm Một Cơ Hội Mới Cho Việt Nam Alan Phan 27 July 2014 Tôi quyết định quay về kinh doanh tại Mỹ cách đây 3 năm. Kinh tế Việt Nam đang bước vào một chu kỳ mới mà dân làm ăn chúng tôi gọi là “day of reckoning” (ngày phán xét?); nôm na là khi […]
  • RSS Tin Tức

    • Con ăn bao nhiêu muối là đủ? 24 Tháng Tư, 2014
        Muối có vai trò rất quan trọng đối với cơ thể con người. Nhưng với trẻ em, lúc nào nên cho bé ăn muối và ăn bao nhiêu là phù hợp? Thành phần chính của muối là Natri và Clo, đây là những chất rất cần thiết cho cơ thể của con người. Theo các báo cáo về sức khỏe thì muối cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quy định các chức năng sinh lý. Natri clorua được […]
    • Tác dụng phụ từ dừa 24 Tháng Tư, 2014
          Dừa là món ăn ưa thích của nhiều người, nhất là trong thời tiết nóng nực như hiện nay. Tuy nhiên, nếu ăn uống quá đà các món chế biến từ dừa sẽ không có lợi cho sức khoẻ. Cây đa năng, trái đa dụng Dừa được trồng rất nhiều từ Nam Trung bộ trở vào. Tất cả các phần của cây dừa đều có thể được sử dụng. Trong đó, riêng dùng trong ẩm thực, phổ biến nhất là phầ […]
  • RSS Tin Nhanh

    • Kinh nghiệm chọn mua đồ gia dụng inox. 18 Tháng Sáu, 2014
      Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại đồ dùng, thiết bị sử dụng chất liệu inox nhưng để phân biệt được các loại chất liệu inox tốt hay xấu lại không hề dễ dàng.Bên cạnh các chất liệu truyền thống như gỗ, sắt, nhựa pvc,... Hiện nay trên thị trường cũng có rất nhiều loại đồ dùng, thiết bị sử dụng chất liệu inox như: giá kệ, bàn ghế, xoong nồi,... Với ưu đ […]
    • Cách bảo quản thiết bị inox 12 Tháng Sáu, 2014
      Một dàn nồi niêu xoong chảo inox trong nhà bếp là niềm vui của bà nội trợ. Nhưng khổ nỗi đồinox dễ bị những vết ố vàng. Làm sao xử lý? Chanh là một lựa chọn hoàn hảo nếu bạn là người thích các giải pháp sẵn có trong thiên nhiên. Một miếng vải tẩm nước chanh là khắc tinh của những vết cáu bẩn ở thành và đáy nồi. Chanh cũng có thể “xử” luôn các vết cháy vàng d […]
  • RSS Các bài mới nhất – tinkinhte.com

  • RSS Kinh tế – BAOMOI.COM

    • "Nếu thị trường xấu sẽ kiến nghị gia hạn thời gian bình ổn giá sữa" 29 Tháng Bảy, 2014
      Bộ Tài chính đã gửi tới Bộ Y tế 30 sản phẩm chưa thể xác định là sữa hay sản phẩm khác để phân loại nhưng mới chỉ khoảng 12 mặt hàng được trả lời. Tỷ lệ này theo Cục trưởng Cục Quản lý giá Nguyễn Anh Tuấn (Bộ Tài chính) là vẫn còn ít và khiến việc bình ổn giá cũng như tránh gây hiểu lầm cho người tiêu dùng gặp không ít khó khăn. […]
    • Giá cà phê Tây Nguyên tăng lên 39,4-40,4 triệu đồng/tấn 29 Tháng Bảy, 2014
      Trái ngược với phiên giao dịch cuối tuần trước, sáng nay, giá cà phê nhân xô các tỉnh Tây Nguyên tăng 300.000 đồng/tấn lên 39,4-40,4 triệu đồng/tấn.
  • RSS Sức Khỏe Gia Đình – Yêu Sức Khỏe – Blog Sức Khỏe

    • Hai người đàn ông dương tính với HIV được chữa khỏi sau khi điều trị ghép tủy 29 Tháng Bảy, 2014
      Các chuyên gia của Úc thông báo rằng "Hai người đàn ông dương tính với HIV đã không còn vi-rút sau khi được điều trị ghép tủy". Những bệnh nhân được giấu tên đã được điều trị tại bệnh viện St Vincent của thành phố Sydney và được xét nghiệm vi-rút ở dưới ngưỡng phát hiện. Kết quả trên được báo cáo tại Hội nghị quốc tế về AIDS ở Melbourne, hội nghị v […]
    • “Sản xuất người” hàng loạt có thành hiện thực? 24 Tháng Bảy, 2014
      Cho ra đời những con người hoàn toàn không bệnh tật, không mắc các chứng bệnh di truyền nguy hiểm đã không còn là giấc mơ xa vời, nó đang dần trở thành hiện thực. Tuy nhiên nó lại đặt ra một vấn đề xã hội mới, liệu có một “cỗ máy sản xuất người” hàng loạt hay không…“Sản xuất người” hàng loạt có thành hiện thực? Theo một điều tra tại Anh, cứ mỗi 6.500 trẻ em […]
  • RSS Văn Chóe

    • Đừng "làm giàu trước, dọn dẹp thiệt hại sau" 21 Tháng Bảy, 2014
      Đặng Hoàng Giang/ VnnNQL: Rất mong Thủ tướng và  các quan lớn đọc bài này. Cứ học theo anh Tàu đánh đu với GDP có ngày đưa đất nước xuống vực thẳm, đổ cả núi tiền cũng không cứu được.Ảnh bên:GDP không phản ánh được đầy đủ chất lượng cuộc sống, hay "mức độ phát triển". Những vấn đề như bất bình đẳng, ô nhiễm môi trường, bạo lực xã hội, bất công v.v. […]
    • Khủng hoảng của chính phủ Cam Bốt 19 Tháng Bảy, 2014
      Liên quan đến thời sự tại Châu Á, Libération hôm nay quan tâm đến tình hình chính trị tại Cam Bốt qua bài viết : « Chính quyền Cam Bốt trở nên độc đoán ». Theo tờ báo, Thủ tướng Hun Sen đã tấn công vào giới biểu tình và bắt giữ 8 dân biểu đối lập.Libération cho biết, khủng hoảng bắt đầu từ thứ 3, khi hàng trăm người biểu tình xuống đường đòi chính phủ mở cửa […]
  • RSS No Firewall

    • Thông báo đổi địa chỉ trang nhà No Firewall 3 Tháng Sáu, 2014
      Chúng tôi xin thông báo trang nofirewall.blogspot.com đã được dời sang địa chỉ mới.Mời quý độc giả viếng thăm trang mới www.nofirewall.net với design và nhiều chức năng mới đáp ứng nhu cầu của cư dân mạng Việt Nam hơn.Từ ngày hôm nay địa chỉ này sẽ không hoạt động nữa. Cám ơn sự hỗ trợ của quý độc giả.Trân trọngBan Biên Tập No Firewall […]
    • Lỗ hổng an ninh của hệ điều hành iOS đã có bản vá. 1 Tháng Ba, 2014
      Ban Biên Tập No Firewall2014/02/28Lỗ hổng "goto fail" của hệ điều hành iOS đã gây xôn xao trong những ngày qua. Lỗi này khiến người sử dụng dễ bị xâm nhập an ninh khi truy cập mạng. Nay Apple đã có bản vá.Nếu bạn đang dùng iPhone hoặc iPad, xin cập nhật iOS lên phiên bản 7.0.6.Nếu bạn đang dùng Mac OS X 10.9 thì cập nhật lên phiên bản 10.9.2. […]
  • RSS Buiduct’s Blog

    • Thông báo lớp IELTS Writing 04 18 Tháng Hai, 2014
      Thông báo lớp IELTS Writing 04 Liên hệ: email ielts.ducthangbui@gmail.com để bạn quản lý lớp (là học sinh cũ của mình) sẽ liên hệ và gửi bài test cho các bạn. Mình đã sắp xếp được công việc nên thời gian sắp tới sẽ khai giảng lớp IELTS Writing mới. Đây là lớp dạy kĩ năng Writing […] […]
    • Thông báo lớp IELTS Writing 12 Tháng Mười Hai, 2013
      Mình đã sắp xếp được công việc nên thời gian sắp tới sẽ khai giảng lớp IELTS Writing mới. Môn Writing là kĩ năng mình yêu thích nhất, cá nhân mình trong khi dạy một lớp 4 kĩ năng, gần 1/2 thời gian chính là kĩ năng Writing. Mục tiêu khóa học: Mình mở khóa […]
  • RSS THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

  • RSS IELTS Vietnam

    • English and metaphors – Tiếng Anh và các ẩn dụ 21 Tháng Bảy, 2014
      By NGUYỄN THÀNH LUÂN – VIC’s Academic Manager Nhiều bạn có lẽ không còn lạ gì với những từ trong tiếng Anh như ‘warm-hearted’, ‘kind-hearted’, ‘whole-hearted’, ‘heart of gold’ hoặc ‘cold-hearted’. Trong tiếng Việt, những từ có nghĩa tương ứng bao gồm ‘tốt BỤNG’, ‘MÁU lạnh’, ‘TẤM LÒNG vàng’, hoặc ‘hết LÒNG. Nhìn chung, ngôn... Continue Reading » […]
    • IELTS Speaking Club – Topic: Leadership 16 Tháng Bảy, 2014
      Loading…
  • RSS BS HỒ HẢI

    • SÁCH Ở ĐÂU TRONG MỖI CHÚNG TA? 28 Tháng Bảy, 2014
      Bài đọc liên quan:+ Trả lời phương pháp luận khoa học+ Quán tính tư duyCó nhiều bạn trẻ hỏi tôi, đọc sách gì, làm sao tôi có thể mang nhiều kiến thức ở nhiều lĩnh vực khác nhau, và từ đó, có những nhận định đúng về tình hình thế giới và thời cuộc đến thế? Đầu tháng Tư năm 2014, tôi có viết bài Trả lời về phương pháp luận khoa học, để nói về vấn đề này rồi. H […]
  • RSS THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

    • THÔNG BÁO KÊU GỌI MEETING CỦA NHÂN SĨ TRÍ THỨC SÀI GÒN 9 Tháng Năm, 2014
      KÊU GỌI ĐỒNG BÀO THÀNH PHỐ THAM GIA CUỘC MEETING  VÀO 09 giờ NGÀY CHỦ NHẬT 11-5-2014 THÔNG BÁO Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 8-5-2014 Kính gởi : Ông Chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân Thành phố Hồ Chí Minh. Chúng tôi, những người nặng lòng với đất nước, rất ưu tư về vận […]
  • RSS welcome to cokhihoangkim.com – News

    • Kinh nghiệm chọn mua đồ gia dụng inox. 18 Tháng Sáu, 2014
      Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại đồ dùng, thiết bị sử dụng chất liệu inox nhưng để phân biệt được các loại chất liệu inox tốt hay xấu lại không hề dễ dàng. Bên cạnh các chất liệu truyền thống như gỗ, sắt, nhựa pvc,... Hiện nay trên thị trường cũng có rất nhiều loại đồ dùng, thiết bị sử dụng chất liệu inox như: giá kệ, bàn ghế, xoong nồi,... Với ưu […]
  • RSS Dòng thông tin không xác định

    • Lỗi: có thể dòng không tin đang không hoạt động. Hãy thử lại sau.
  • RSS GIẢI PHÁP MỚI CHO VẤN ĐỀ LẠM PHÁT

    • Chống lạm phát và tạo vốn lưu động cho các doanh nghiệp thương mại 22 Tháng Ba, 2014
      Phụ lục Cơ sở pháp lý: Chống lạm phát và tạo vốn lưu động cho các doanh nghiệp thương mại .Cơ sở pháp lý cho việc đưa tiền vào lưu thông nhờ vào các doanh nghiệp thương mại Các doanh nghiệp thương mại hiện nay đang có nhu cầu phát triển mạnh mẽ nhưng lại đang […]
  • RSS dainamax tribune

    • Quỳnh Giao – Lòng Ta Ở Với Người 28 Tháng Bảy, 2014
      Quỳnh Giao (1946 - 2014)Quỳnh Giao sinh tại Vỹ Dạ của cố đô Huế vào ngày tám Tháng 11 năm 1946 với khuê danh là Nguyễn Phước Công Tằng Tôn Nữ Đoan Trang.Nói theo lối cổ điển về thân thế, Quỳnh Giao thuộc "Hoàng phái" từ song thân là cụ Ưng Quả và danh ca Minh Trang.Thân phụ là Nguyễn Phước Ưng Quả, hiệu Vân Hán (1905-1951), cháu nội Tuy Lý Vương Mi […]
    • Quỳnh Giao Viết 28 Tháng Bảy, 2014
      Quỳnh Giao Ngày 090102 Trịnh Bách - Tài Hoa Một Cõi * Đại danh cầm của thế kỷ 20 - Andrés Segovia * Có hai nghệ sĩ chơi Tây ban cầm mà có cùng một chí hướng - là mở tiệm bán đàn!Một người mở tiệm tại phố Hàng Gai ở Hà Nội rồi di cư vào Nam dạy đàn cho tới khi cả nước đứt dây năm 1975. Ðó là Dương Thiệu Tước, nhạc sĩ có công khai phá nền tân nhạc Việt Nam. Ôn […]
  • RSS Phạm Nguyên Trường: Một cửa sổ nhìn ra thế giới

    • HANE HARRIS và ELIAS GROLL (Foreign Policy) – Cáo buộc chống lại Putin 26 Tháng Bảy, 2014
      Phạm Nguyên Trường dịchCáo buộc của  Nhà Trắng về việc bắn rơi máy bay MH17 không chỉ dựa vào những tấm ảnh của vệ tinh do thám và những cuộc điện đàm bị ghi lại - mà còn dựa vào bằng chứng trên Twitter và YouTube nữa.Trong lời bình luận ngắn được đưa ra tại Nhà Trắng sáng thứ hai vừa qua, Tổng thống Barack Obama nhấn mạnh rằng ông có bằng chứng chứng tỏ rằn […]
  • RSS PsyBlog

    • 10 Remarkable Ways Nature Can Heal Your Mind 28 Tháng Bảy, 2014
      People now spend up to 25% less time enjoying nature than they did 20 years ago. What is that doing to our minds?Dr Jeremy Dean is a psychologist and author of PsyBlog. His latest book is "Making Habits, Breaking Habits: How to Make Changes That Stick" Related articles: Urban Living: Green Spaces Improve Your Mental Health Meditation Benefits: 10 W […]
  • RSS TualuaInfo

    • Microsoft Office 2013 Service Pack 1 (SP1) Released, Download Link Inside 10 Tháng Bảy, 2014
      Microsoft Office 2013 Service Pack 1 (SP1) Released, Download Link Inside Good news for Office 2013 users. Microsoft has released the first Service Pack “SP1″ for Office 2013 suite. SP1 for Office 2013 comes with new updates to improve security, performance and stability of Office 2013 programs. This service pack already contains all previously released […] […]
  • RSS Lý Toét

    • Nhân dân Nhật báo viết gì 27 Tháng Sáu, 2014
      19 tháng 6 vừa qua, Nhân dân Nhật báo có đăng bài "Phụng khuyến cáo Việt Nam tảo hồi đầu" (1) viết về quan hệ song phương giữa 2 nước XHCN anh em. Bài báo nhấn mạnh những chi tiết sau:- Chuyến đi của Dương Ủy viên nhằm củng cố và thắt chặt quan hệ song phương giữa 2 nước,- Việc thành lập Ban chỉ đạo Hợp tác song phương Việt - Trung năm 2006 là sự n […]
  • RSS TỄU – BLOG

    • THƯ NGỎ GỬI BCH TRUNG ƯƠNG VÀ TOÀN THỂ ĐẢNG VIÊN ĐẢNG CSVN 29 Tháng Bảy, 2014
      Ngày 28 tháng 07 năm 2014THƯ NGỎ Kính gửi: Ban Chấp hành Trung ương và toàn thể đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Từ nhiều năm nay, Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) dẫn dắt dân tộc đi theo đường lối sai lầm về xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình xô-viết, được coi là dựa trên chủ nghĩa Mác-Lênin. Công cuộc đổi mới gần ba nươi năm qua nhằm sửa chữa sai lầm về […]
  • RSS Đông A

    • Chuyện Chu Lệ Vương và bịt miệng 20 Tháng Bảy, 2013
      Chu Lệ vương (? - 828 TCN) bạo ngược kiêu ngạo, người trong nước đều chỉ trích vua. Thiệu công can gián nói: “Dân không chịu nổi chính lệnh nữa rồi”. Vua nổi giận, tìm được thầy mo nước Vệ, sai giám sát những kẻ chỉ trích, đem bẩm lại để giết. Người chỉ trích ít đi, chư hầu không tới chầu. Năm thứ ba mươi tư, vua ngày càng hà khắc, người trong nước không ai […]
  • RSS Đào Tuấn

    • Bài 3: Nước mắt Mẹ 14 Tháng Ba, 2014
      Khắc khoải chờ chồng- một chiến sĩ Điện Biên. Đau thương với một con hy sinh ở Khe Sanh, một con hy sinh đâu đó trên đất Quảng Nam, một con hy sinh ở Gạc Ma…Tôi đã tự hỏi lòng mình rằng điều gì đã khiến những bà mẹ Việt có thể hy sinh đến […]
  • RSS Dòng thông tin không xác định

    • Lỗi: có thể dòng không tin đang không hoạt động. Hãy thử lại sau.
  • RSS Trang chủ Music

Hoàng Ngũ Phúc – danh tướng thời Lê Mạt

Posted by tualuainfo on 18 Tháng Tư, 2011

Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc hay còn gọi là Hoàng Đình Việp sinh ngày 18 tháng 4 năm Quý Mùi (1703). Ông quê ở xã Phụng Công, huyện Yên Dũng (hiện nay là thôn Tân Phượng, xã Tân Mỹ, huyên Yên Dũng, Bắc Giang, Việt Nam). Hoàng Ngũ Phúc có công lớn trong việc đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài và là tổng chỉ huy cuộc nam tiến đánh Đàng Trong, mở mang đất đai Bắc Hà tới Quảng Nam. Hoàng Ngũ Phúc xuất thân là hoạn quan, nổi tiếng là người có nhiều mưu kế. Trước ông giữ chức tả thiếu giám, sung giữ chức nội sai trong Hình phiên.

Đánh dẹp khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài
Bấy giờ Trịnh Doanh mới lên ngôi, khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài bùng nổ khắp nơi. Trong lúc triều đình lo việc đánh dẹp, tháng 2 năm 1743 Hoàng Ngũ Phúc dâng 12 điều về binh pháp lên chúa Trịnh. Trịnh Doanh biết ông là người có tài, bằng lòng cho đem thi hành, rồi sai ông thống lĩnh kỳ binh đạo Hải Dương, cùng thống tướng Hoàng Công Kỳ đánh Nguyễn Hữu Cầu.

Hoàng Ngũ Phúc mới được nghe mệnh lệnh, rất lấy làm lo, vì từ trước chưa từng đi chiến trận bao giờ. Có người khách khuyên ông: “Nên vay một vạn quan tiền công, để mộ lấy những tay tráng sĩ”. Ông lo lắng vì vay tiền công sau này không có tiền trả, người khách khuyên: “Tục ngữ có câu “Tướng vô tài, sĩ bất lai”, nghĩa là người làm tướng mà không có của, thì không bao giờ dũng sĩ tìm đến. Nếu ông thật lòng theo kế của tôi, thì những tráng sĩ đều hết sức với ông, quyết chiến thắng được địch, từ đấy sẽ được vừa sang vừa giàu, có lo gì cái món tiền vạn quan? Nếu nhỡ ra vấp váp đến chỗ không thể nói được, thì còn ai trách cứ món nợ ấy vào đâu được nữa?”. Hoàng Ngũ Phúc cho là phải, bèn theo lời. Từ đấy về sau, ông nhờ vào sức sĩ tốt, lập được chiến công.

Tháng 6 năm 1743, Nguyễn Hữu Cầu chiếm cứ Đồ Sơn hoành hành ở Hải Dương. Hoàng Ngũ Phúc theo Hoàng Công Kỳ cùng đánh phá được, Hữu Cầu phải chạy trốn ra biển.

Tháng 5 năm 1744, Hoàng Ngũ Phúc đem quân vây Hữu Cầu ở Đồ Sơn. Trước đó, Ngũ Phúc đánh Hữu Cầu ở Đồ Sơn, không thắng nổi, tì tướng của ông là Trịnh Bá Khâm bị chết tại trận. Nay Ngũ Phúc lại tiến quân bao vây, Hữu Cầu phá vòng vây ra, đi gấp đường đến Kinh Bắc, chiếm cứ sông Thọ Xương. Trấn thủ Trần Đình Cẩm bị Hữu Cầu đánh bại, Hữu Cầu nhân chiếm được trấn thành Kinh Bắc, tung lửa đốt doanh trại, Đình Cẩm cùng đốc đồng Vũ Phương Đề bỏ ấn tín chạy. Nửa đêm tin báo đến kinh, trong kinh thành nhốn nháo kinh sợ. Triều đình sai vệ binh chia nhau đóng phòng bị. Hoàng Ngũ Phúc được tin Kinh Bắc thất thủ, bèn dẫn quân tiến đến đóng ở Võ Giàng.

Tháng 7 năm đó, Hoàng Ngũ Phúc đến Võ Giàng, Trịnh Doanh sai người quở trách. Hoàng Ngũ Phúc dâng tờ khải nói:

“Hữu Cầu sau khi bị thua, phải trốn tránh, quân đã ít mà lại phân tán, thì cái thế đánh phá được chúng tưởng cùng dễ dàng. Nếu được quân sử dụng bằng voi giúp uy thế, tôi sẽ ngầm lùa voi xông ra đánh trận, làm cho chúng mặt trước mặt sau không cứu ứng lẫn được nhau, thì có thể bảo đảm được tất thắng. Vả lại, ý định của chúng chẳng qua chỉ muốn liên kết với bọn giặc cỏ, tiến quân quấy rối sông Nhị mà thôi. Nay tôi đóng ở Võ Giàng, nếu chúng muốn đem hết quân tiến lên mặt trước, lại sợ tôi đánh chặn ở mặt sau, cho nên chẳng qua chỉ liều chết cố thủ, không làm gì được”.

Trịnh Doanh nhận được báo cáo của ông, yên lòng, sai Cổn quận công Trương Khuông phối hợp cùng Ngũ Phúc họp quân tiến đánh, Hữu Cầu thua chạy, bèn thu phục được thành Kinh Bắc. Trịnh Doanh bèn điều thêm các tướng cùng đánh Hữu Cầu.

Tháng 11, Trương Khuông đánh nhau với Nguyễn Hữu Cầu ở Ngọc Lâm, bị bại trận. Đinh Văn Giai lại bị bại trận ở Xương Giang, đều cho triệu về; bổ dụng Hoàng Ngũ Phúc làm thống lãnh Bắc Đạo, trấn thủ Kinh Bắc, kiêm trấn thủ Hải Dương. Hoàng Ngũ Phúc cùng Trương Khuông, Vũ Tá Liễn hẹn nhau cùng đánh khép Hữu Cầu lại. Khuông tự đem quân bản bộ đánh mặt trước. Hữu Cầu giữ nơi hiểm trở, đặt quân mai phục, dử quân Trương Khuông vào trong chỗ hiểm trở, quân của Khuông thua to. Quân Trịnh bốn đạo không đánh tự vỡ, thế quân Hữu Cầu lại mạnh lên.

Sau đó, Hữu Cầu vây doanh trại Thị Cầu. Hoàng Ngũ Phúc chia ra ba cánh để tiến quân: ông tự mình đem quân bản bộ đánh mặt trước, Đàm Xuân Vực đánh mặt tả, Nguyễn Danh Lệ đánh mặt hữu. Hữu Cầu bị thua, qua sông để chạy, bèn giải được vây. Trịnh Doanh bổ dụng Ngũ Phúc làm thống lãnh đạo Kinh Bắc, sau lại kiêm trấn thủ Hải Dương.

Tháng 1 năm 1745, tàn dư họ Mạc từ Trung Quốc về đánh chiếm Thái Nguyên. Hoàng Ngũ Phúc cùng lưu thủ Văn Đình Ức cùng đem quân tiến đánh, phá được giặc, thu phục lại trấn thành.

Tháng 8 năm đó, Hoàng Ngũ Phúc và Phạm Đình Trọng đánh phá được Nguyễn Hữu Cầu ở thành Xương Giang. Hữu Cầu lại ra Yên Quảng, chiếm cứ Hạc Động, nhờ vào biển để làm kiên cố, thường dùng hạng thuyền nhanh nhẹ cướp bóc vùng đông nam. Hoàng Ngũ Phúc cùng Đình Trọng đem các tướng đi đánh, chém được thủ hạ của Hữu Cầu là Thông và hơn 10 người, quân nhu và ngựa chiến. Từ khi Thông chết, thế lực Hữu Cầu suy yếu, sau cùng bị bắt. Việc đánh dẹp Hữu Cầu phần nhiều nhờ ở công của Phạm Đình Trọng và Hoàng Ngũ Phúc.

Tháng 12 năm 1750, Hoàng Ngũ Phúc được lệnh cùng Đỗ Thế Giai định ra 37 điều quân lệnh, chia quân sĩ làm 4 đạo, sau đó chúa Trịnh Doanh bổ dụng ông tạm trông coi việc quân cùng đi đánh Nguyễn Danh Phương. Tháng 2 năm 1751 quân Trịnh đánh bại Nguyễn Danh Phương. Phương bị bắt mang về kinh xử tử cùng Nguyễn Hữu Cầu, cũng đã bị Phạm Đình Trọng bắt sống cùng lúc.

Lời gièm pha
Nhờ công lao đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa, Hoàng Ngũ Phúc được phong làm Việp quận công, thường gọi là quận Việp. Năm 1754, Thượng thư bộ Binh Phạm Đình Trọng chết sớm, Hoàng Ngũ Phúc trở thành vị tướng quan trọng nhất của triều đình.

Uy tín của ông trong triều rất lớn khiến nhiều người dị nghị rằng ông sẽ lộng hành chiếm quyền chúa Trịnh. Có người đặt ra lời sấm: “Thảo nhất điền bát” (cỏ một ruộng tám), nghĩa là bốn chữ thảo, nhất, điền, bát ghép lại thành chữ Hoàng. Lại có người đặt ra câu sấm khác: “Thổ sất vân gian nguyệt, Hoàng hoa ánh nhật hương” (nghĩa là “Mảnh đất sáng trăng trong mây, hoa cúc ánh hương mặt trời”), trong đó chữ nhật và chữ hoa thành chữ Việp, hoàng là họ Hoàng. Ông lại có một người cháu nuôi là Hoàng Đình Bảo, vốn tên là Đăng Bảo quê ở Hoan Châu cũng là một người có tài, được phong làm Huy quận công (quận Huy). Do tên Đăng Bảo có nghĩa là “lên ngôi báu” nên nhiều người dị nghị rằng chú cháu quận Việp sẽ cướp ngôi chúa của họ Trịnh. Còn một câu sấm nữa là: “Nhất thỉ trục quần dương” nghĩa là “một con lợn đuổi đàn dê”, ám chỉ quận Huy (tuổi lợn) đuổi hai cha con chúa Trịnh Sâm và Trịnh Tông (cùng tuổi dê).

Lời đồn đại quá nhiều, Hoàng Ngũ Phúc bèn đổi tên cho Đăng Bảo thành Hoàng Tố Lý để an lòng chúa Trịnh. Sau đó ông xin từ chức về hưu, được phong làm quốc lão.

Nam tiến chiếm Phú Xuân

Lão tướng lại ra quân
Năm 1774, biến cố ở Nam Hà khiến chúa Trịnh Sâm lại gọi ông ra cầm quân. Lúc đó ông đã 62 tuổi. Ba anh em Tây Sơn nổi dậy khởi nghĩa nhân lúc chính quyền họ Nguyễn lục đục rơi vào tay quyền thần Trương Phúc Loan. Khi thủ lĩnh Tây Sơn là Nguyễn Nhạc làm chủ được Nam Trung Bộ thì chúa Trịnh nhận thấy thời cơ tiêu diệt họ Nguyễn đã đến.

Tháng 9 âm lịch năm 1774, chúa Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm cử Hoàng Ngũ Phúc làm Bình nam thượng tướng quân, Bùi Thế Đạt làm phó tướng, thống lĩnh tướng sĩ 33 doanh cùng quân thủy, quân bộ các đạo Thanh, Nghệ, vùng đông nam, tổng số quân gồm ba vạn. Quân Trịnh lấy danh nghĩa giúp Nguyễn đánh Tây Sơn để tiến quân.

Quân Trịnh tiến tới địa giới Bắc Bố Chính, tướng Nguyễn là Trần Giai chạy sang đầu hàng, làm hướng đạo cho quân Trịnh. Hoàng Ngũ Phúc mang quân vượt sông Gianh.

Hai chiêu bài, một mục tiêu
Chúa Nguyễn biết lý do Trịnh vào giúp đánh Tây Sơn chỉ là chiêu bài, sai Kiêm Long đến nói với quận Việp rằng Đàng Trong tự dẹp được Tây Sơn không cần quân Trịnh. Quận Việp hỏi nhỏ việc Đàng Trong, Kiêm Long nói khéo rằng: “Đường không đi không đến, chuông không gõ không kêu”. Quận Việp hiểu thâm ý của Long bèn quyết định tiến quân. Ông sai Hoàng Đình Thể tiến đánh luỹ Trấn Ninh. Các tướng Nguyễn làm nội ứng mở cửa đầu hàng. Quân Trịnh chiếm được Quảng Bình.

Tháng 11 năm 1774, Trịnh Sâm tự cầm thuỷ quân vào Nghệ An làm thanh viện cho Hoàng Ngũ Phúc. Ông điều quân đánh Lưu Đồn, thống suất bên Nguyễn là Tống Hữu Trường bỏ chạy. Quận Việp tiến đến Hồ Xá bèn dùng chiêu bài khác, lấy cớ trừng phạt Trương Phúc Loan chuyên quyền để nam tiến tiếp.

Quân Nguyễn yếu thế không chống nổi, Định vương Nguyễn Phúc Thuần phải trói Trương Phúc Loan nộp quân Trịnh. Bắt Loan rồi, Hoàng Ngũ Phúc lại dùng lý do giúp Nguyễn đánh Tây Sơn để tiến vào Phú Xuân hội binh. Chúa Nguyễn sai các tướng trá hàng để quấy rối Quảng Bình, Bố Chính sau lưng quân Trịnh, nhưng các cánh quân đó bị quân Trịnh nhanh chóng phá tan. Chúa Nguyễn điều Tôn Thất Chí, Nguyễn Văn Chính ra đánh đều bị quận Việp đánh bại. Ông sai Hoàng Đình Thể, Hoàng Nghĩa Phác theo đường núi qua thác Trầm Ma đánh tan quân Nguyễn, giết chết Chính.

Đầu năm 1775 quân Trịnh tiến vào Phú Xuân. Chúa Nguyễn không chống nổi phải bỏ chạy vào Quảng Nam. Quân Trịnh chiếm toàn bộ Thuận Hoá. Thủ lĩnh Tây Sơn là Nguyễn Nhạc nhân chúa Nguyễn bỏ chạy vào Quảng Nam bèn mang quân hai đường thuỷ bộ ra đánh. Nguyễn Phúc Thuần vội bỏ Quảng Nam theo đường biển trốn vào Gia Định, để lại Nguyễn Phúc Dương với ý định sai Dương chiêu mộ quân Quảng Nam để đánh Tây Sơn từ phía bắc, còn Thuần đánh từ phía nam.

Thu hàng Tây Sơn

Tháng 2 năm 1775, Trịnh Sâm từ Hà Trung trở về kinh, hạ lệnh cho quận Việp đánh Quảng Nam. Quân Tây Sơn cũng tiến ra, lùng bắt được Phúc Dương. Tháng 4, quân Trịnh vượt đèo Hải Vân và đụng độ với quân Tây Sơn. Hoàng Ngũ Phúc đang đà thắng lợi, tiến đánh quân Tây Sơn ở Cẩm Sa. Hai tướng Hoàng Đình Thể, Hoàng Phùng Cơ lập công đánh bại quân Tây Sơn, giết và bắt sống khá nhiều. Tướng người Hoa của Tây Sơn là Tập Đình vượt biển bỏ chạy về Trung Quốc. Nguyễn Nhạc phải rút quân về Quy Nhơn.
Nhân lúc Nguyễn Nhạc thua trận, tướng Nguyễn là Tống Phúc Hiệp từ Bình Khang đánh ra Phú Yên, quân Tây Sơn lại thua phải co về Quy Nhơn. Tình thế của Nguyễn Nhạc rất nguy ngập, bèn sai người đến chỗ Hoàng Ngũ Phúc xin đầu hàng và làm tiên phong cho chúa Trịnh để đánh chúa Nguyễn. Quân Trịnh đi xa bấy giờ đã mệt mỏi, quân sĩ nhớ nhà, Hoàng Ngũ Phúc cũng muốn mượn sức Tây Sơn diệt họ Nguyễn nên ông nhân danh chúa Trịnh cho Nguyễn Nhạc hàng. Ông cử thủ hạ là Nguyễn Hữu Chỉnh đem sắc, ấn, cờ đến phong Nguyễn Nhạc làm “Tây Sơn trưởng hiệu tráng tiết tướng quân”.

Ngựa ký già về bắc

Dù thế, là người cầm quân lão luyện, quận Việp vẫn không vội rút lui. Ông muốn nhân khi Tây Sơn và Nguyễn đánh nhau để thủ lợi. Nếu Tây Sơn bại trận, ông sẽ tiến lên diệt gọn một Tây Sơn đã kiệt quệ để lấy nốt Quảng Ngãi và Quy Nhơn. Nếu Tây Sơn thắng, ông có thể tranh thủ họ diệt Nguyễn. Vì thế ông sai quân lấn tới đóng ở Chu Ổ thuộc Quảng Ngãi.
Tuy nhiên, ngay lúc tiến đến Chu Ổ, quân Trịnh bắt đầu gặp trở ngại do bị bệnh dịch, bị ốm 3000 người và 600 người đã chết. Bản thân quận Việp tuổi già sức yếu, tới mức không thể tự đi đứng được, đều phải có người hầu nâng nhấc. Nguyễn Nghiễm cũng lâm bệnh nặng.

Tháng 7 năm 1775, cùng lúc bệnh dịch hoành hành, lại nghe tin Nguyễn Huệ thắng quân Nguyễn chiếm lại Phú Yên, quận Việp án binh lại. Ông biết Tây Sơn đã đủ thực lực đứng vững, quân Trịnh không thể diệt được, nhất là khi quân của ông đi xa nhà đã mệt mỏi và phát dịch bệnh. Theo đề nghị của Nguyễn Nhạc, quận Việp phong chức cho Nguyễn Huệ làm “Tây Sơn hiệu tiền tướng quân”. Nguyễn Nhạc đã biết tin quận Việp bệnh nặng nhưng không phản lại, tập trung vào chiến trường phía Nam.

Biết mình không thể đương nổi việc quân nữa, tháng 9 năm đó ông bí mật bàn với các tướng rút quân về. Hai tướng văn là Nguyễn Nghiễm (cha của Nguyễn Du) và Nguyễn Lệnh Tân bàn nên rút về Quảng Nam và đặt quan trông giữ phần lãnh thổ chiếm được, nhưng quận Việp chủ trương rút hẳn về Thuận Hoá, còn Quảng Nam sẽ tính sau. Ông sai người cầm thư đi gấp về Thăng Long xin ý kiến Trịnh Sâm. Trịnh Sâm xưa nay rất tin tưởng ông nên tán đồng đề nghị của ông. Quân Trịnh rút khỏi Quảng Ngãi lui hẳn về Phú Xuân.

Hoàng Ngũ Phúc xin giao lại thành Phú Xuân này cho phó tướng Bùi Thế Đạt, còn mình dẫn đại quân về kinh để dưỡng bệnh. Trịnh Sâm chưa chuẩn y. Nguyễn Nghiễm ốm nặng, được về quê Nghệ An dưỡng bệnh nhưng về tới nơi thì ngày 17 tháng 11 qua đời. Năm ngày sau, Thiều quận công cũng mất vì bệnh dịch khi mới về quê. Sang tháng 12, Trịnh Sâm mới quyết định cho Hoàng Ngũ Phúc về kinh. Ngày 17 tháng giêng năm 1776, ông mất trên đường về, thọ 74 tuổi.

Sau khi quân Trịnh rút, tàn dư quân Nguyễn nổi dậy ở Quảng Nam nhưng bị Nguyễn Nhạc điều quân ra đánh tan và chiếm cứ đất này.

Nhận định

Trong lịch sử Việt Nam, ngoài Lý Thường Kiệt, có lẽ chỉ có Hoàng Ngũ Phúc là tướng xuất thân từ hoạn quan có tài kiêm văn võ và có nhiều quân công nhất. Tuy nhiên, do thành tích của ông chỉ trong nội chiến, còn Lý Thường Kiệt lập công trong chống ngoại xâm nên Lý Thường Kiệt nổi tiếng hơn ông.
Hoàng Ngũ Phúc làm tướng nghiêm túc, cẩn trọng, có uy tín. Khi lâm trận, ông là người quả đoán; . Những người trưởng thành dưới tay ông như Hoàng Đình Bảo, Nguyễn Hữu Chỉnh sau đều là những người nổi tiếng, ngang dọc thiên hạ, dù đều không được trọn vẹn như ông. Sở dĩ quận Việp được trọn vẹn toàn danh, ngoài hoàn cảnh khách quan (khi thế nước Đàng Ngoài còn mạnh) còn do ông là người biết ứng xử, tiến lui đúng lúc không chỉ trong chính trường mà cả ngoài chiến trường, không mang dã tâm như các hoạn quan Triệu Cao đời nhà Tần, Nguỵ Trung Hiền đời nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc; bản tính khiêm tốn, thành thực đối đã với người khác hết lòng trung tín, thưởng phạt quân sĩ nghiêm minh. Là người cầm quân dày dặn hơn 30 năm ngoài chiến trường, có lẽ hơn ai hết ông tự hiểu sức quân Trịnh khi tiến vào tới Quảng Ngãi như dây cung đã trương hết cỡ, không thể cố giành đất phương nam, vì thế ông chủ động nhường Quảng Nam cho Tây Sơn hy vọng làm thoả mãn Tây Sơn.

Không chỉ là người có công ổn định tình hình Bắc Hà, Hoàng Ngũ Phúc còn có công mở mang đất đai Bắc Hà xuống phía nam, lần đầu tiên đánh bật chúa Nguyễn khỏi đất Thuận-Quảng, khôi phục lại cương thổ nhà Hậu Lê như thời Lê Sơ, điều mà bao thế hệ chúa Trịnh trước chưa làm được. Nhưng dường như cũng chỉ có ông là người hiểu mình và hiểu người, biết lui tiến ngoài mặt trận. Sau khi các tướng thế hệ ông và Bùi Thế Đạt mất cha con chúa Trịnh quá say sưa vì chiến thắng, sinh kiêu ngạo, các tướng kế tục buông lỏng việc quân sự nên không giữ được cương thổ ông đã mở mang và cơ đồ họ Trịnh tiêu tan nhanh chóng. Ít ra Bắc Hà sẽ được bảo tồn lâu hơn. Một khi Tây Sơn không đánh chiếm được Bắc Hà, sẽ không phải phân tán lực lượng ra bắc và khó có thể khẳng định họ Nguyễn còn cơ hội phục hồi ở Nam Bộ hay không.

Di tích
Phần mộ Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc nằm trên một khu đất đẹp, rộng rãi và thoáng đãng, đường đi đến khu di tích phần mộ và Sinh từ Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc rất thuận lợi, nơi có cảnh quan thiên nhiên đẹp đẽ, tạo điều kiện cho việc nghiên cứu khoa học, giáo dục và phát huy tác dụng của di tích đối với nhân dân địa phương và khách tham quan du lịch đến chiêm ngưỡng làng xã Tân Mỹ và khu di tích lịch sử – văn hoá này.

Tổng thể các hạng mục công trình gồm 2 quần thể chính: Phần lăng mộ và khu đền thờ, tổng thể 6 hạng mục công trình gồm: trùng nghi môn ngoại + nhà bia; trùng nghi môn nội, sân đền, đền thờ và phần lăng mộ.

Phần mộ cơ bản vẫn còn giữ được nguyên trạng, đặt giữa cánh đồng phì nhiêu tươi tốt. Phần mộ Hoàng Ngũ Phúc được đặt tại phía đông bắc làng Phụng Pháp, trên một gò đồi có tên là Bãi Lăng. Toàn bộ khu đất này nằm trên thửa đất số 334 của bản đồ địa chính xã hiện nay. Diện tích khu đất là khoảng 390m2. Mộ Hoàng Ngũ Phúc quay theo hướng bắc ghé nam, mộ không xây cất, đắp thành gò cao. Trên tấm bia đá ghi: Mộ của tướng công thời Lê được phong tặng là tĩnh trung… trị dương vũ đại vương. Phía trước mộ, cách khoảng 10m có tấm bia đá đặt ở khu ruộng thấp hơn, tạc theo dáng bài vị. Trong lòng bia có hàng chữ Hán: Lê triều Hoàng tướng công chi mộ. Ngày 18 tháng 4 năm 1703, Ngày 16 tháng 1 năm 1776.

Sinh từ Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc nằm về phía đông – nam thôn Tân Phượng, xã Tân Mỹ. Cảnh quan, không gian của di tích rộng rãi, thoáng đạt, thuận tiện về mặt giao thông, bởi nó nằm kề bên đường làng, phía sau là nhà dân bao bọc rất ấm cúng đầy tình làng nghĩa xóm. Đó cũng là tình cảm của dân Phụng Công xưa và làng Tân Phượng nay đối với Việp quận công. Trùng nghi môn ngoại gồm hai gian có 4 bậc đá xanh ghép, bậc dưới cách bậc trên 19cm, diện tích của trùng nghi môn ngoại là 3,50m2. Nhà bia có diện tích 3m2. Trùng nghi môn nội gồm ba gian với diện tích là 33,30m2, có 3 bậc tam cấp ghép đá xanh, bộ khung kiến trúc được làm bằng gỗ lim, mái lợp ngói mũi. Đền thờ gồm 5 gian với diện tích là 166m2, kết cấu kiến trúc bằng gỗ lim, các vì mái làm theo kiểu tiền kẻ hậu bẩy, mái đền lợp ngói mũi hài, xây tường gạch bao quanh. Nhìn vào tổng thể khu sinh từ ta thấy nó bề thế, uy nghiêm và đĩnh đạc, đã cùng với thời gian tồn tại tới ngày nay, là di sản văn hoá tiêu biểu có giá trị của tổ tiên, ông cha để lại. Nó góp phần vào kho tàng di sản văn hoá chung của quê hương đất nước. Đồng thời đây cũng là một trong những hiện vật, tài liệu lịch sử có ý nghĩa nghiên cứu, giáo dục sâu sắc về truyền thống yêu nước, yêu quê hương, một vùng quê miền trung du xứ Kinh Bắc xưa và đất Bắc Giang ngày nay.

Sinh từ và phần mộ Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc là một trong những di tích lịch sử – văn hoá tiêu biểu ở làng xã Tân Mỹ nói riêng, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang nói riêng và cả nước nói chung. Nó có ý nghĩa là tư liệu lịch sử quan trọng, phản ánh sâu sắc về truyền thống yêu quê hương đất nước của nhân dân ta. Đồng thời đây cũng là nơi thờ phụng, tưởng niệm một con người ở làng xã Tân Mỹ mà lịch sử đã ghi nhận ở thế kỷ XVIII.

Wikipedia.

2 phản hồi to “Hoàng Ngũ Phúc – danh tướng thời Lê Mạt”

  1. hieplt said

    Nếu ông ta sinh năm 1703 thì khi mất năm 1776 thì lão tướng này đã thọ 74 tuổi đó ạ, không phải là 64.

    Bài viết rất hay! Đây là một vị tướng khá đặc biệt.

  2. tualuainfo said

    Năm sinh của Ông đã được chỉnh lại. Thanks vì đã góp ý.

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: